Archiwa opinie - Urban Consulting

Mały PEW czy duży PEW w planach wiatrakowych – oto jest pytanie?

Filip Sokołowski — Wed, 11 Feb 2026 23:23:23 +0000

Tereny oznaczone symbolem PEW w planach miejscowych to tereny przeznaczone pod lokalizację elektrowni wiatrowych. Ich zasięg i kształt nie są przypadkowe – stanowią wypadkową zarówno podejścia urbanisty, wniosku inwestora jak i stanowisk instytucji uzgadniających projekt planu, takich jak Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Wojewódzki Konserwator Zabytków czy organy wojskowe.

Istotny wpływ na powierzchnię terenów PEW ma również Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które wydaje zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. W praktyce to właśnie kwestia tzw. „zgody rolnej” bardzo często determinuje ostateczny zakres obszaru przeznaczonego pod funkcję elektrowni wiatrowej.

Z perspektywy inwestora korzystniejsze są oczywiście większe obszary PEW – obejmujące nie tylko działki bezpośrednio pod turbinami, ale także odpowiedni bufor wokół nich. Taki model daje większą elastyczność na dalszych etapach procesu inwestycyjnego i może uchronić przed koniecznością zmiany planu miejscowego w przyszłości, a tym samym przed znacznym wydłużeniem całego procesu realizacji inwestycji.

Problem polega jednak na tym, że nie zawsze możliwe jest uchwalenie planu w takim, preferowanym przez inwestora, kształcie. Czy w związku z tym powinniśmy już na etapie koncepcji maksymalnie ograniczać obszar przeznaczony pod PEW?

Moim zdaniem – nie.

W Urban Consulting przyjęliśmy zasadę, że do uzgodnień kierujemy projekt z szerszymi terenami PEW/RN (teren elektrowni wiatrowej / teren rolnictwa z zakazem zabudowy). Oczywiście wszystkie te tereny muszą spełniać wymogi odległościowe. Dopiero po zakończeniu etapu uzgodnień podejmujemy decyzję, które obszary pozostają z funkcją PEW, a które zostają przekształcone na RN.

Ostateczne rozstrzygnięcie zależy oczywiście od treści uzgodnień, ale przede wszystkim od tego, czy konieczne jest uzyskanie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych. Jeżeli taka zgoda jest wymagana – ograniczamy PEW do niezbędnego minimum. Znaczenie ma również województwo na obszarze którego projekt jest realizowany, ponieważ podejście wydziałów nadzoru do kwestii tzw. omiotu bywa zróżnicowane.

Co zyskujemy dzięki takiej strategii?

Przede wszystkim – czas.

Wyznaczając małe PEWy już na etapie koncepcji, godzimy się na to, że każda zmiana w późniejszym etapie procedury będzie wymagała ponownego opiniowania i uzgadniania. Jeśli dodatkowo kilka instytucji zgłosi uwagi do lokalizacji, niewielkie obszary PEW mogą wymusić kolejne rundy uzgodnień i znacząco wydłużyć cały proces.

Obecnie coraz częściej zdarza się, że wniosek o zgodę rolną kończy się odmową lub zgodą udzieloną w ograniczonym zakresie. W takiej sytuacji najczęściej:

przeprojektowujemy plan,
dzielimy go na etapy,
albo – w skrajnych przypadkach – wyłączamy część lokalizacji i prowadzimy dla nich odrębną procedurę.

Wszystko po to, aby przynajmniej dla części turbin możliwie sprawnie uchwalić miejscowy plan i umożliwić inwestorowi przejście do etapu decyzji środowiskowej.

Przy małych PEWach określonych już na początku procedury każda taka korekta oznacza konieczność ponowienia uzgodnień. To co najmniej dwa miesiące straty – a czasem nawet utrata projektu. Dlaczego? Ponieważ instytucje takie jak CWCR potrafią w ciągu 2–3 miesięcy zmienić stanowisko w zakresie uzgodnienia.

Oczywiście z perspektywy urbanisty oznacza to więcej pracy na etapie projektowym. Jednak w rozrachunku strategicznym zyskujemy coś znacznie cenniejszego – przewagę czasową i większą elastyczność na późniejszych etapach procesu inwestycyjnego.

Zachęcam Was również do przeczytania moich wcześniejszych wpisów:

Plan ogólny to nie decyzja lokalizacyjna. O zbyt wczesnym "nie" dla wiatraków

Szkolenie dla branży OZE

Jak zmiana na 500m wpłynie na rozwój energetyki wiatrowej w Polsce

Uchwała o ustaleniu lokalizacji inwestycji wiatrowej jako narzędzie do nieuczciwej konkurencji

Spotkania otwarte a gminy pobliskie

Nowelizacja ustawy o planowaniu przyjęta przez Sejm! Bardzo korzystna zmiana dla branży OZE!

MPZP pod wiatr – ważne, żeby dobrze wystartować!

Kluczowa rola prognozy środowiskowej w procedurze MPZP dla elektrowni wiatrowych!

Ile kosztuje plan dla 5 wiatraków?

Artykuł Mały PEW czy duży PEW w planach wiatrakowych – oto jest pytanie? pochodzi z serwisu Urban Consulting.

Plan ogólny to nie decyzja lokalizacyjna. O zbyt wczesnym „nie” dla wiatraków

Filip Sokołowski — Sun, 11 Jan 2026 16:26:06 +0000

Bezpieczeństwo kraju to nie tylko zdolność do obrony, ale również bezpieczeństwo energetyczne. Tymczasem wojsko zamyka dyskusję już na etapie opiniowania Planów Ogólnych. Zasada jest prosta: jeśli na obszarze gminy występuje jakakolwiek wojskowa strefa lotnicza, opinia dotycząca możliwości lokalizacji elektrowni wiatrowych jest negatywna.

Problem w tym, że plan ogólny nie przesądza ani o rozmieszczeniu elektrowni wiatrowych, ani o ich liczbie, ani – co kluczowe – o ich parametrach. Dopuszcza on jedynie możliwość sporządzenia planu miejscowego, który również nie oznacza jeszcze powstania inwestycji, a jedynie wyznacza ramy, w których taka inwestycja może być realizowana. Co istotne, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego podlega uzgodnieniu z wojskiem, co oznacza, że na dalszym etapie procesu inwestycyjnego wojsko zachowuje realną decyzyjność w zakresie lokalizacji elektrowni wiatrowych. Dopiero w kolejnych etapach inwestor musi uzyskać decyzję środowiskową, warunki przyłączenia do sieci, a na końcu pozwolenie na budowę. To proces rozciągnięty na lata – bardziej przypominający ultramaraton niż sprint. Jak w ultramaratonie: na starcie stają zarówno doświadczeni zawodnicy, jak i debiutanci, a także tacy, którzy nie mają ani formy, ani przygotowania. Nie wszyscy dobiegną do mety. Tymczasem wojsko patrzy na samą liczbę uczestników i bez chwili refleksji dyskwalifikuje 70% już na starcie.

A przecież czynników wpływających na możliwość realizacji elektrowni wiatrowych jest bardzo wiele i ta naturalna selekcja projektów i tak nastąpi – prędzej czy później. Co więcej, dużej części ograniczeń nie da się zidentyfikować na samym początku, ponieważ wynikają one np. z uwarunkowań środowiskowych, badanych szczegółowo dopiero na etapie procesu inwestycyjnego. Inwestorzy doskonale zdają sobie z tego sprawę, dlatego prowadzą równolegle wiele projektów, wiedząc, że tylko część z nich ma realne szanse powodzenia.

Za „tłok na starcie” odpowiada również ustawodawca, który w 2016 roku na kilka lat praktycznie zablokował rozwój energetyki wiatrowej. Dziś inwestorzy próbują nadrobić stracony czas. Skala tych działań budzi jednak niepokój wielu instytucji – nie tylko wojska – co prowadzi do blokowania inwestycji na etapie, którego szczegółowość nie pozwala jeszcze na rzetelną ocenę ich rzeczywistego wpływu na chronione interesy.

W efekcie obraz, który widzimy na początku procesu, jest mocno zniekształcony. Już sama procedura planistyczna znacząco redukuje liczbę projektów, a przecież jest to dopiero jeden z pierwszych etapów inwestycji. Szczegółowa analiza wpływu przedsięwzięcia na ludzi, środowisko przyrodnicze czy krajobraz odbywa się na etapie decyzji środowiskowej – wtedy znane są konkretne lokalizacje i parametry inwestycji. Co więcej, nawet projekty, które uzyskają decyzję środowiskową, nie zawsze otrzymują warunki przyłączenia do sieci.

Zbyt wczesna selekcja projektów może więc doprowadzić do sytuacji, w której najbardziej optymalne rozwiązania – zarówno pod względem oddziaływania na otoczenie, jak i ekonomiki – w ogóle nie dostaną szansy realizacji. To błąd, który wymaga systemowego rozwiązania.

Decyzja wojska dotycząca uzgodnienia lokalizacji farmy wiatrowej powinna zapadać na etapie, na którym szanse jej realizacji są realne. Wtedy łatwiej byłoby wypracować kompromis pomiędzy obronnością a bezpieczeństwem energetycznym kraju, bo rozmowa dotyczyłaby konkretów, a nie ogólnych założeń czy – w najgorszym przypadku – jedynie inwestorskich marzeń.

Dziś wiele samorządów zadaje sobie pytanie, jak postępować z negatywnymi opiniami wojska dotyczącymi rozwoju energetyki wiatrowej. Moim zdaniem zasadnym kierunkiem jest przesunięcie merytorycznej dyskusji o możliwości lokalizacji turbin wiatrowych na późniejszy, bardziej szczegółowy etap procesu. Oczywiście decyzja o nieuwzględnieniu opinii wojska na etapie planu ogólnego powinna zostać rzetelnie i jasno uzasadniona – pomocna może być tu argumentacja przedstawiona w niniejszym artykule.

Trzeba przy tym uczciwie przyznać, że odrzucenie takiej opinii nie musi przesądzać o dalszym losie inwestycji, ponieważ temat powróci na etapie uzgadniania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. To pokazuje, że konieczna jest zmiana systemowa, polegająca na dostosowaniu poziomu decyzji do stopnia szczegółowości danego etapu całego procesu inwestycyjnego. Nieuwzględnienie negatywnej opinii na etapie Planu Ogólnego nie przekreśla szans projektu na starcie, ale nie rozwiązuje szerszego problemu.

Dyskusja na temat lokalizacji elektrowni wiatrowych w wojskowych strefach lotniczych musi wreszcie rozpocząć się na serio. Strefy te obejmują bowiem znaczną część kraju, a wojsko podchodzi do sprawy zero – jedynkowo. Bez wypracowania racjonalnych, wyważonych rozwiązań nie będzie możliwe osiągnięcie celów strategicznych stawianych rozwojowi odnawialnych źródeł energii.